Puls i luz: jak grać rytmicznie i bez napięcia
Czy utrzymanie gry w rytmie kosztuje Cię sporo napięcia?
A może czujesz fizyczny komfort w czasie gry, ale nie możesz złapać pulsu?
Dlaczego puls i luz idą w parze
Wyobraź sobie bijące serce. Jest ono dla nas, jako muzyków wzorem.
Utrzymuje puls, dostosowuje tempo w zależności od nastroju i utrzymuje dobrą kondycję przez całe życie.
Takich wzorców można wskazać więcej.
Rytmiczny spacer, który przekłada się na dobre samopoczucie.
Gra w ping-ponga, pływanie — w wielu aktywnościach czujemy puls, który dobrze wpływa na naszą kondycję.
Niech te przykłady będą dla nas wzorem i inspiracją do dalszych gitarowych rozważań.
Mięśnie lubią naprzemiennie napinać się i rozluźniać.
Dlatego warto układać ćwiczenia w taki sposób, który zapewni mięśniom pulsujący charakter.
Z kolei podczas samego ćwiczenia zwracajmy uwagę, czy każdy mięsień biorący udział w grze pracuje tak, by miał zarówno moment pracy, jak i odpoczynku — w powtarzalnych, rytmicznych cyklach.
Co zyskasz
Kiedy oglądamy wirtuoza grającego na gitarze widzimy lekkość i łątwość z jaką się porusza. To nie tylko zasługa ogromnej ilości pracy, którą włożył przez lata, ale też mądrego i ergonomicznego ćwiczenia. Druga rzecz, na którą możemy zwrócić uwagę to jest puls, dzięki któremu mamy ochotę się kołysać, tupać nogą a może nawet tańczyć. Ten puls i luz nie tylko pojawiają się obok siebie jednocześnie. One się wzajemnie napędzają i umożliwiają prawidłową grę na gitarze.
Podejście, które Wam proponuję to jest właśnie krok w tę stronę. Ku swobodzie, lekkości, taneczności.
Praktyczne ćwiczenia
Pulsacyjna praca mięśni
W pierwszej fazie przygotowuję obie ręce oraz intencję do gry.
Całe ciało jest zrelaksowane, ale dobrze i ergonomicznie ułożone.
W drugiej fazie następuje wydobycie dźwięku.
Ręce wykonują pracę, a umysł obserwuje powstający dźwięk.
W trzeciej fazie świadomie następuje rozluźnienie.
Prawa ręka redukuje napięcie od razu po uderzeniu — jej główna praca kończy się wraz z pojawieniem się brzmienia.
Lewa ręka natomiast rozluźnia się w momencie, w którym chcemy zakończyć wybrzmiewanie dźwięku, utrzymując wcześniej tylko taki nacisk, jaki jest potrzebny do czystego tonu.
To rozluźnienie jest początkiem przygotowania do pierwszej fazy.
Koło się zamyka — mięśnie pulsują.
Warto to ćwiczenie wykonywać zarówno na pojedynczych dźwiękach, dwudźwiękach, jak i akordach.
Spacer dwóch dźwięków
Pierwszy dźwięk uderzam tak samo jak w poprzednim ćwiczeniu.
Jednak zanim rozluźnię lewą rękę, przygotowuję kolejny palec do gry.
W momencie, kiedy rozluźniam pierwszy palec, drugi wykonuje pracę.
Praca trwa cały czas, ale staramy się, żeby nie była wykonywana jednocześnie przez dwa palce — dążymy do ich naprzemienności.
Kiedy pierwszy palec pracuje, drugi odpoczywa.
Kiedy drugi pracuje, pierwszy odpoczywa.
Tę strategię można z powodzeniem stosować także w grze dwudźwięków.
Działa wtedy, gdy kolejny dwudźwięk wykonują palce, które wcześniej odpoczywały.
Nie wszystko da się zagrać tą strategią, dlatego warto łączyć ją z poprzednim podejściem.
Wykorzystanie energii kinetycznej
Wyobraźmy sobie, że nasze palce to pociski.
Naciskamy spust, następuje zapłon — szybki skurcz mięśni — i palce pędzą dzięki energii kinetycznej, a napięcie mięśniowe szybko się redukuje.
Nie kontrolujemy siłą mięśni ruchu na całej jego długości.
Dotyczy to zarówno lewej, jak i prawej ręki.
Co robi palec, kiedy sobie tak „leci”?
W dużej mierze odpoczywa — i to jest odpowiedź na pytanie, jak można grać wiele dźwięków w szybkim tempie, pozostając rozluźnionym.
Starajmy się więc lewą ręką krótko inicjować ruch palców i pozwolić, żeby docisk struny do progu w jak największym stopniu odbywał się dzięki energii kinetycznej.
Starajmy się też krótko inicjować ruch palców prawej ręki lub kostki i pozwolić, żeby uderzenie w strunę odbyło się dzięki energii kinetycznej.
Potrząsanie
Potrafisz potrząsać rękami? Głową? Ramionami? Biodrami?
To techniki często wykorzystywane w tańcu — ale gitarzystom też się przydają.
Jak wykonać szybkie tremolo kostką, czyli naprzemienne uderzanie struny w dół i w górę?
W pierwszej fazie następuje krótki skurcz mięśni aktywujący ruch w dół.
W drugiej fazie ręka „leci” dalej dzięki energii kinetycznej — a napięcie mięśniowe wyraźnie się redukuje.
W trzeciej fazie następuje krótki skurcz mięśni aktywujący ruch w górę.
W czwartej fazie ręka znów porusza się dzięki energii kinetycznej — mięśnie ponownie się rozluźniają.
Cykl się powtarza.
Dźwięków jest dużo, a ręka pozostaje zrelaksowana.
Warto wiedzieć, że tego typu potrząsanie jest rodzajem pracy, który — dzięki zrozumieniu jego istoty — można ćwiczyć w wolnym tempie, kontrolując precyzję rytmiczną.
Metronom
Wiele z tych ćwiczeń na początku może sprawiać kłopoty z koordynacją.
Warto wtedy zmniejszyć tempo do minimum — ale wciąż zachować przewidywalność, czyli stały puls.
Dopiero nabranie minimalnej wprawy pozwoli zsynchronizować te ćwiczenia z metronomem.
Warto do tego dążyć, bo synchronizacja jest jedną z najważniejszych umiejętności potrzebnych muzykowi.
Oddech
Trudno jest jednocześnie myśleć o koordynacji mięśni, zachowaniu pulsu, synchronizacji z metronomem i jeszcze o oddechu.
Ale nabierając wprawy, krok po kroku dążymy do tego, żeby oddech był nie tylko obecny, ale też swobodny i naturalny.
Oddech ma wielką moc rozluźniania.
Kiedy poczujesz, że to działa
Kiedy uda Ci się zastąpić dawny, siłowy sposób ćwiczenia — bez pulsu w grze — nowym, ergonomicznym, pulsującym podejściem, pełnym momentów oddechu i rozluźnienia, bardzo szybko poczujesz efekt w postaci mniejszego zmęczenia po treningu.
Po dłuższym okresie systematycznej pracy w ten sposób nabierzesz dobrych nawyków.
Wiele procesów się zautomatyzuje, poprawi się Twoja intuicja i z większą wprawą będziesz w stanie grać w szybszych tempach — bez kosztu w postaci zwiększonego napięcia i bólu.
Puls i luz na lekcjach gry na gitarze
Rytm jest najważniejszym elementem muzyki i trudno nad nim pracować w oderwaniu od fizycznego luzu. Podczas zajęć z uczniami przywiązuję do tych kwestii dużą wagę, dzięki czemu z czasem osiągamy dobrą synchronizację podczas wspólnego grania.
